Kaldırım kenarları, eğimli giriş rampaları ve bozuk yüzeyler (örneğin parke, çakıl, çim) yaşlılar ve mobilite kısıtlı bireyler için sık düşme nedeni oluşturur. 

Akut cerrahi (< 6 hf), dekompanse kalp yetmezliği veya kontrolsüz hipertansiyon dönemlerinde hekim onayı olmadan başlanmaz.

Ayakkabınız düz ve sert tabanlı olsun; taban deseni aşınmış ayakkabı kullanmayın.

İyi aydınlatma sağlayın; akşam saatlerinde cep feneri veya bastona takılabilen LED lamba kullanın.

KOAH/Astım hastasıysanız rampa çıkarken her üç-dört adımda dudak büzerek nefes verin, nefesin çıkış süresini uzatın.

Çıkış (Yukarı Adım):

Kaldırım kenarından bir ayak boyu geride durun.

Nefes alın.

Güçlü bacak tarafındaki ayağınızın ön kısmını kaldırıma yerleştirin, topuk yerle tam temasta olmalı.

Nefes verirken gövdeyi hafifçe öne taşıyarak arka bacakla itiş yapın ve yukarı çıkın.

Zayıf bacağı yanına getirin, dizler hafif bükülü kalsın.

İniş (Aşağı Adım):

Kenara 3-4 cm kala durun, bakışı ileri sabitleyin.

Nefes alın, ağırlığı destek bacağa verin.

Zayıf bacağı dizden kırarak topuğu zemine koyun, ardından ayak önünü yerleştirin.

Üstteki bacağı yanına indirin.

Eğim ≤ 5° ise normal adım uzunluğunu koruyun; eğim daha dikse adım boyunu kısaltın ve gövdeyi 5-10° öne eğin.

Çıkarken bakışı eğimin sonuna, inerken rampanın tabanına yöneltin; başı aniden öne düşürmeyin.

Nefes ritmi “nefes al–adım, nefes ver–adım” şeklinde senkronize edilir; yokuşta nefesi tutmaktan kaçınılmalıdır.

Taş, çakıl veya çim zeminde adım boyunu kısaltın, dizleri hafif bükülü tutun.

Önce topuğu koyup tam taban temasını sağlayın. 

Engebeli yüzeylerde geniş tabanlı (kauçuk quad tip) baston ucu kullanmak önerilir.

Kaldırım çıkışında refakatçi hafif geride-yan konumlanır; inişte önde-yan durarak yastıklama sağlar.

Pelvis hizasında kemer/kayış, çekme yerine dokunsal geri bildirim amacıyla kullanılır.

Rampa inişinde refakatçi hız kontrolü için hastanın yanında düşük tempoda yürür, gereksiz sözlü talimat kalabalığından kaçınır.

Baston

Baston güçlü elde kalır. 

Çıkış dizilimi baston-zayıf bacak-güçlü bacak; inişte baston önde, zayıf bacak baston hizasına, güçlü bacak yanına.

Rollatör

Tek-iki basamaklı kaldırımda yardımcı destek olarak kullanılabilir. 

Frenleri kilitleyin, rollatörü yanlamasına sabitleyin; önce bacak gücüyle çıkın, dikleşince rollatöre tutunun. 

Uzun rampada veya çok basamaklı merdivende rollatör kullanılmaz; katlanıp elde taşınır veya refakatçiye verilir.

Dört ayaklı walker

Düşük kaldırımda walker zemine “tam yerleştir-dengelendir-adım at” kuralıyla kullanılabilir. 

Walker’ı havaya kaldırmak tehlikelidir.

Koltuk değnekleri

Değnekler yarım adım önde tutulur. 

Çıkışta değnek-zayıf bacak beraber, güçlü bacak tek başına; inişte değnekler ve zayıf bacak birlikte alt seviyeye, güçlü bacak aynı seviyeye iner.

İlk iki haftada günde beş kez kaldırım çık-in çiftini üç tekrar çalışın.

Üçüncü-dördüncü haftada tekrarı beşe çıkarın, rampayı düşük eğimde ekleyin.

Beşinci-altıncı haftada rampa eğimini artırın veya bozuk zemin varyasyonu ekleyin.

Sekizinci haftadan sonra geri sayma, hafif top taşıma gibi eklerle bilişsel-postüral koordinasyonu güçlendirin. 

‼️ Her hastanın ilerleyişi farklıdır, haftalar kişisel duruma göre belirlenmelidir.