Rehberler listesine geri dön

Bası Yarası Önleme ve Günlük Bakım

Bası yarası riski, günlük bakım ve iyileşmeyi destekleyen uygulamalar

5 Rehber İçeriği

Bası Yarası Önleme Stratejileri


Bası yarasının en önemli iki tetikleyicisi, cildin uzun süre sabit basınca maruz kalması ve ıslak ya da sıcak bir ortamda yumuşamasıdır. Bu nedenle koruyucu yaklaşımımız her zaman iki soruyu birlikte yanıtlar: “Hastayı ne sıklıkla ve hangi açıyla çevirmeliyim?” ile “Cildi nasıl kuru ve serin tutabilirim?”

Pozisyon Değiştirme
Kan dolaşımı, basınç altındaki dokulara yeterince oksijen taşıyamadığında hücreler dakikalar içinde hasar görmeye başlar. İki saat boyunca aynı kemik çıkıntısına (sakrum, topuk, kalça başı ­vb.) uygulanan yük, yaraya giden ilk adımı atar. Sık ve bilinçli çevirmeyle bu süreyi kısaltır, dokuların “nefes almasına” izin veririz.
Toplam Braden skoru düşmeye başladıkça yata içi döndürme süresinin kısaltılması önerilir. 
Düşük ve orta riskli hastalar genellikle dört saatte bir tam yan dönüşle korunur; risk seviyesi yükseldiğinde iki saatte bir tam dönüşe ve ara sürelerde hafif (5-10 cm'lik) açı değişikliklerine geçilir. 
Çok yüksek riskli veya evre III–IV yara adayı olan hastalarda tam yana devirmeden, otuz derecelik yan yatış koridorunda kalınarak bir-iki saatte bir “mikropozisyon” yapılır. Mikropozisyon, hastayı uyandırmadan kemik çıkıntısının tam altına gelen basınç noktasını birkaç santimetre öteye kaydırır ve dokunun yeniden kanlanmasını sağlar.

Mikroklima Yönetimi
Cilt ısısı otuz iki dereceyi aşar ve uzun süre nemli kalırsa keratin tabakası yumuşar; bu durum, basınç etkisini ikiye katlar. 
Mikroklimayı korumak için ilk adım, yatağın üst katmanında hava dolaşımı sağlayan low-air-loss örtü sistemlerini devreye almaktır. 
İkinci adım, çarşaf ve kıyafet kontrolüdür. Elinizi avuç içiyle çarşafa bastırdığınızda nem hissediyorsanız, yarım saat içinde değiştirmeniz gerekir. 
Üçüncü adım, özellikle sakrum ve topuk bölgesine gece yatmadan önce ince bir nem bariyerli krem sürmektir. 
Oda ısısını yirmi bir ile yirmi dört derece arasında tutmak da terlemeyi azaltıp krem etkisini destekler.

Destek Aksesuarları
Topukları asılı tutan köpük botlar, otuz derecelik yan yatışı sabitleyen jel-köpük yastıklar ve sürtünmeyi tamponlayan ince jel pedler basınçla savaşta basit ama etkili araçlardır. Bot kullanırken topuk kemiğinin tamamen havada kalmasına, yastık yerleştirirken bel-kalça ekseninin hizadan sapmamasına dikkat edilmelidir.

Özel Durumlar
Bariatrik hastalarda destek yastıklarının yüzey alanı geniş ve köpük yoğunluğu yüksek olmalıdır; dar pedler ağırlığın pedin ortasında çökelmesine ve basıncın artmasına yol açar. 
Pediatrik hastalarda hafif, cırt bantlı topuk koruyucuları çocuğun refleks hareketiyle yerinden çıkmayacak şekilde seçilmelidir. 
Spastisite görülen olgularda, pozisyon planını antispazmodik ilacın en etkin olduğu saatlere denk getirmek kasılma sırasında yeniden kayma riskini azaltır.

Kayıt ve İzlem
Braden skorunda iki puanlık beklenmedik bir düşüş fark ettiğinizde çevrim süresini kısaltın ve yatağın türünü yeniden değerlendirin. 
Doğru uygulanmış pozisyon döngüsü ile etkin mikroklima yönetimi, literatüre göre bası yaralarının yaklaşık yüzde doksan beşini oluşmadan engeller; bu basit adımlar hem hastanın konforunu hem de bakım maliyetinde fark yaratır.


Silmek istediğinize emin misiniz?

Bu işlemi gerçekleştirmek istediğinize emin misiniz?