Bası yarası oluştuktan sonra yapılacak ilk şey, yaranın evresini doğru belirlemek ve iyileşmeyi yavaşlatan dokuları ortamdan uzaklaştırmaktır.

Yaranın Evresini Belirlemek

Evre I: Cilt bütünlüğü bozulmaz, basınç kalktığında solmayan kızarıklık görülür.

Evre II: Epidermis aşılmıştır; açık pembe yara ya da serum dolu yüzeyel ampul izlenir.

Evre III: Yağ dokusu görünür; ölü (nekrotik) doku yoksa sarı fibrin tabaka olabilir.

Evre IV: Kemik, tendon veya kas açıkta kalır; sıklıkla sert siyah nekroz eşlik eder.

Evre doğru konduğunda, pansuman ve debridman seçimi daha kolay olur: yüzeyel yarada nem dengelenir, derin yarada nekrotik doku alınır ve ölü boşluk doldurulur.

Evre I – Kızarıklık ama cilt kapalı

• Cilt kuruysa ince koruyucu film (şeffaf yapıştırma) yeter.

• Cilt nemli ya da terliyse çok ince su bazlı jel sürüp aynı filmi üstüne kapatın; jel cildi yumuşatır, film dışarıdan korur.

Evre II – Yüzeyde küçük açıklık / su dolu kabarcık

• Sıvıyı çekip nemli ortam bırakacak yara dolgulu yapışkan ped kullanın.

• Ped iki-üç günde bir değişsin; altı sıvı fazlaysa daha erken bakın.

Evre III – Yağ dokusu görünüyor, sarı tabaka var

• Sarı tabakayı toplayan aljinat şerit (yosundan üretilir) boşluğa yerleştirin.

• Üstüne hava aldıran ama sıvıyı kaçırmayan kalın köpük ped kapatın.

Evre IV – Kemik / tendon açıkta

• Boşluğu yumuşak lif dolgusu ile doldurun; lif şişip boşluğu kapatır.

• Üste gümüşlü köpük ped koyun; gümüş mikropları baskılar, kötü kokuyu azaltır.

İpucu: Pansuman kuruysa bir gün daha kalabilir; ıslaksa veya kokuyorsa mutlaka yenileyin.

Hasta ağrılıysa, bıçaklı işlem yapılamıyorsa özel enzimli merhem kullanmak ilk tercihtir. Papain-üre ya da kollajenaz içeren bu merhemler ölü dokuyu eritir.
Siyah, kuru kabuk varsa ve kanama riski kontrol edilebiliyorsa steril bistüri ile sert kabuk tek seansta kaldırılır. Bu işlem cerrahi deneyim gerektirir.
Çok ilaç kullanan, kronik enfeksiyonlu yaralarda steril sinek larvaları yumuşak dokuyu yer
Küçük, derin olmayan sarı tabaka ve sabırlı bakım imkânı varsa el ve hava geçirmeyen film altında yara kendi enzimleriyle kendiliğinden çözer. En yavaş ama en travmatik olmayan yöntemdir.

İlk 48 saat hafif kırmızılık ve serbest kan sızıntısı normaldir; fazlaysa pedin altını kontrol edin, pansumanı açarken kan pıhtısını bozmadan kaldırın. 

Aşırı sıklıkta pansuman: Granülasyon dokusu her pansumanla kopar; Evre II-III yara üç günde birden sık açılmamalı.

Tamamen kuru yara ortamı: Sert kabuk altındaki iyileşme yavaşlar; bir parça hidrojel ekleyip nem bariyerini kapatın.

Nem bariyeri eksikliği: Çevre cilt beyazlaşıp yumuşayıp parçalanmaya başlıyorsa silikon filmle halkayı koruyun.