Rehberler listesine geri dön

Refakatçi İçin Rehber

Fiziksel, bilişsel ve pediatrik hastalara güvenli günlük bakım ve destek yöntemleri

5 Rehber İçeriği

Motor Kayıplı Hastalarda Refakat


İnme, progresif Multipl Skleroz (MS) ve erken evre ALS’ye bağlı sabit kas güçsüzlüğü yaşayan yetişkinlere bakan refakatçiler içindir.
Kas gücü azaldığında hasta için sıradan hareketler -yatağın kenarına oturmak, banyoya gitmek, sofraya geçmek- zorlaşır. 
Refakatçinin rolü doğru zamanda destek vermek, boşuna enerji harcanmasını önlemek ve tehlikeli anları erkenden fark edip durdurmaktır.

Günü yönetmek
Motor kayıplı hastalarda kaslar sabah daha dinç, akşama doğru yorgundur.
Sabah saatlerini öz bakım (tuvalet-banyo), hafif egzersiz ve gerekiyorsa fizik tedavi için ayırın. 
Yorucu işler öğleden sonraya sarkarsa kas titremesi, peltek konuşma veya baş dönmesi başlayabilir; bu belirtileri “kırmızı bayrak” kabul edin ve dinlenme molası verin.
Öğleden sonra basit ev içi yürüyüş, kol-omuz açma egzersizleri iyi tolere edilir.
Akşamüstü kaslar zaten yorgundur; pasif germe, nefes çalışması, gevşeme müziği hem kas spazmını hem uykusuzluğu azaltır.

Transfer
Ayakta durmaya başlarken hasta burnunu diz hizasına getirip ayak tabanını tam basarsa ağırlık merkezini ileri taşır; bel değil uyluk devreye girer. 
Siz de belinizi bükmek yerine dizlerinizi hafif kırıp kalçanızla hastanın kalçasını aynı çizgide tutarsanız bel fıtığı riskini en aza indirirsiniz. 
Taşıma kemeri varsa kalça hizasından, yoksa pantolon belinden kavrayın; omuzdan çekmek hem omzunu zedeler hem dönme dengesini bozar.


Dikkat Edilmesi Gerekenler
Ani kas çırpınması ve kontrolsüz titreme; kas yorgunluğu eşiği geçilmiştir, oturtup nefes düzenleyin.
Bir anda yoğun baş dönmesi veya çift görme; kan basıncı düşmüş olabilir; ayakta tutmaya çalışmayın.
İdrar ya da gaita tutamama atağı; idrar yolu enfeksiyonu veya nörolojik alevlenme belirtisi olabilir; tıbbi kontrol gerektirir.
Herhangi biri ortaya çıktığında hareketi hemen durdurun, sandalyeye veya yatağa geri dönün, beş-on dakika dinlenip durum değerlendirin.
Ortam sıcaklığı 26 °C’yi geçerse kas spazmı ve genel yorgunluk artabilir; sıcak banyo yerine ılık duş, öğle güneşinde dışarı çıkmak yerine sabah-akşam serin saatleri tercih edin.
ALS’de sıcak hava solunum yükünü yükseltir; odayı 23–24 °C civarında tutun ve uzun konuşmalarda sık nefes molası verin.

İletişim
Talimatınızı tek cümle-tek hareket kuralıyla verin:
“Şimdi sol ayağını öne koy… İyi, şimdi sandalyeye dön…”
Görevi bittiğinde “Harika, enerjini iyi kullandın” gibi anlık övgü moralin yanı sıra kas aktivitesini de artırır; bilişsel-motor bağlantıyı güçlendirir.


Silmek istediğinize emin misiniz?

Bu işlemi gerçekleştirmek istediğinize emin misiniz?