Rehberler listesine geri dön
Yatak İçi Hareket & Ayağa Kalkma
Yatak içinde pozisyon değiştirme, oturma ve güvenli ayağa kalkma adımları
6 Rehber İçeriği
Yatakta Dönme
Temel Yöntem
- Dönülecek yön seçilir. Döneceğiniz tarafta yeterli boşluk olduğundan emin olun. (Yatak kenarına çok yaklaşırsanız kayma/düşme riski artar.)
- Sırtüstü pozisyonda, mümkünse dizler hafif bükülü olsun. Üzerinizdeki yorgan/örtü dönüşe engel oluyorsa düzeltin. (Varsa serum/kateter vb. hatların çekilmeyeceğini kontrol edin.)
- Kol yerleşimi:
- Karşı taraftaki kol gövde üzerine çaprazlanır.
- Dönülecek taraftaki kol gövdenin altında kalmayacak şekilde öne alınır (omuz sıkışmasını/kolun gövde altında kalmasını önlemek için).
- Bacak yerleşimi:
- Karşı bacak dizden bükülür, ayak tabanı yatağa basar.
- Diğer bacak rahat pozisyonda kalır.
- Dönüş:
- Çene hafif içte, baş boyun nötr pozisyonda tutulur.
- Bükülü dizle yatağı iterek ve gövdeyi omuz + kalça birlikte çevirerek yan pozisyona dönülür.
- Hareket kontrollü ve tek akışta yapılır; belden burularak dönülmez.
- Yan pozisyonda yerleşim:
- Omuzlar ve kalçalar üst üste gelecek şekilde hizalanır.
- Kol/bacakların gövde altında kalmadığı kontrol edilir. Gerekirse dizlerin arasına veya sırt arkasına yastıkla destek verilir.
Bakımveren desteği gerekiyorsa: Çekiştirmek yerine yönlendirin. Bir el omuz kuşağı/kürek kemiği bölgesine, diğer el kalça/pelvis bölgesine yerleştirilerek dönüş birlikte kontrol edilir. Koltuk altından çekmeyin ve boyna yük bindirmeyin.
Yardımcı Cihaz Farkları
- Yatak kenar tutamağı: El ile kavranarak dönüşe yardımcı olabilir. Omuzdan asılmak, aniden çekmek yerine kontrollü destek almayı sağlayabilir. Tutamağın sağlam ve sabit olduğundan emin olunmalıdır.
- Kaygan çarşaf: Sürtünmeyi azaltarak dönüşü kolaylaştırabilir (özellikle yatakta hareketi zor olan bireylerde). İş bitince, istemsiz kaymayı artırmaması için güvenli şekilde kaldırılmalıdır.
- Yan destek yastıkları: Dönüş sonrası pozisyonu korumaya yardımcı olur. Yastıkların baskı, uyuşma, ağrı yapmadığı kontrol edilmelidir.
Özel Durum Uyarlamaları
- Spastisite: Ani kasılmayı azaltmak için harekete yavaş başlayın. Nefes al - dön - nefes ver sıralaması bazı kişilerde kontrolü kolaylaştırır. Kasılma belirgin şekilde artarsa zorlamayın, kısa ara verin.
- Cerrahi kesi olanlar: Kesi hattına direkt baskıdan ve çekişten kaçınarak gerektiğinde küçük bir yastık veya katlı bir havlu ile nazik destek verilebilir.
‼️
- Yatak kenarına çok yaklaşmayın → kayma/düşme riski.
- Belden bükülerek/burularak dönmeyin → omuz ve kalça birlikte çevrilmeli.
- Kol/bacak gövdenin altında kalmamalı → uyuşma, ağrı, eklem zorlanması; uzun süre baskıda kalırsa bası yarası riski.
- Baş dönmesi, solukluk, soğuk terleme olursa → hareketi durdurun; kişiyi güvenli şekilde sırtüstü yatırın, mümkünse bacakları hafif yükseltin ve yalnız bırakmayın. Şikâyetler kısa sürede geçmiyor/tekrarlıyor ya da bayılma, göğüs ağrısı, belirgin nefes darlığı gibi ciddi bulgular eşlik ediyorsa tıbbi destek/112.