Dinamik Havalı Yatak-Aktif Hava Destek Yüzeyi / Alternating Pressure

Kullanım Amacı

Bu sistemler, kompresörle çalışan ve hücreleri/tüpleri sırayla şişirip söndürerek vücut temas noktalarını değiştiren “alternating pressure (aktif)” yüzeylerdir. Amaç; basıncın aynı bölgede uzun süre birikmesini azaltmaya yardımcı olmaktır. Döngü süreleri cihaz modeline göre değişir; klinik çalışmalarda 10 dakika döngü tanımları gibi örnekler vardır. Dinamik havalı yataklar tek başına yarayı engellemez, iyileştirmez. Cilt takibi, nem yönetimi ve pozisyonlama gibi önlemlerle birlikte düşünülmelidir.

Hareket kabiliyeti belirgin kısıtlı, kendi kendine pozisyon değiştiremeyen; cildi sık nemlenen/inkontinans veya terleme nedeniyle riski artan; beslenmesi/denge durumu zayıf olan kişilerde, klinik değerlendirme ile yüksek risk grubunda görülen bireyler için kullanılabilir. Braden ölçeği kullanılıyorsa 10–12 yüksek risk, <9 çok yüksek/ağır riskli gruplarda kullanılır.
Cilt bütünlüğü korunmuşken azalmayan kızarıklık (evre 1) veya ciltte kısmi kalınlık kaybı; bazen bül/kabarcıkların olması (evre 2) durumlarında kullanılabilir.

Uygun Olmadığını Gösteren İşaretler

Hasta hareketli (şişme-sönme) yüzeyi tolere edemiyorsa (ağrı artışı, huzursuzluk, bulantı, uyku bozulması gibi) aktif/alternating mod uygun olmayabilir.
Kompresör gürültüsü veya alarm sesleri aşırı rahatsızlık veriyorsa ve yerleşim/servis/filtre bakımı ile çözülemiyorsa alternatif yüzey seçimi gündeme gelebilir.
Kişi sakrum/kalça altında sert zemini hissediyorsa, hücre basıncı korunamıyor ve sık sık “low pressure” (alçak basıç) uyarısı oluyorsa, bu cihaz/kurulum veya seçim uygun olmayabilir.
Hastanın kilosu, cihazın üretici tarafından belirtilen maksimum taşıma kapasitesinin üzerindeyse “bariatrik” sınıf cihaz gerekir (kiloya göre tek bir evrensel sınır verilemez; modele göre değişir).
Basınç yaralanması ileri düzey/komplike ise (örn. Evre 3–4, çoklu lezyonlar, flep/greft sonrası gibi) destek yüzeyi seçimi mutlaka yara bakım ekibi tarafından belirlenmelidir; bazı klinik durumlarda mikroklima yönetimi daha güçlü veya “air‑fluidized” gibi ileri yüzeyler değerlendirilebilir.
Bu sistemler elektriğe bağımlıdır. Elektrik kesintileri sık olan bir yerdeyseniz elektrik yokken ne yapılacağına dair bir plan yapmalısınız.

Doğru Seçim & Ayar

Yatak üstü overlay mi, yatak replasmanı (replacement) mı?
Yan yana hava tüpleriyle tarif edilen sistemler genellikle “replacement” sınıfına daha yakındır. Risk arttıkça (çok kısıtlı hareket, yüksek risk puanı, belirgin nem) replacement/aktif sistemler daha sık tercih edilir.
Seçimde bakılacak temel unsurlar:
- Kilo aralığına göre basınç ayarı (elektronik/manuel),
- Alarm sistemleri (düşük basınç, güç kesintisi vb.),
- Aktif (alternating) ve gerekirse reaktif/statik mod (bazı hastalar hareketli yüzeyi tolere edemeyebilir),
- Kılıfın sıvı bariyeri + buhar geçirgenliği ve temizlenebilirliği,
- (Varsa) mikroklima yönetimi / low air loss özellikleri (nem/ısı riski yüksek kişilerde özellikle değerli olabilir).
“AutoFirm / Max Inflate / Seat Inflate” gibi modlar (cihazda varsa) maksimum şişkinlik halini ifade eder ve bu genellikle transfer, bakım ve kısa süreli stabilizasyon içindir; birçok üründe süre sınırlı olabilir. Uzun süre yüksek sertlikte bırakmak basıncı artırabilir.
Ev ortamında elektrik kesintisi riski varsa, güç kesintisi alarmı ve uygun yedek güç seçenekleri olan modeller tercih edilebilir; ayrıca elektrik yokken uygulanacak pozisyonlama planı olmalıdır.

Güvenli Kullanım

Kurulum ve kullanımda üretici kullanım kılavuzu esas alınmalıdır. Hava hortumlarının kıvrılmaması, kompresörün hava girişinin kapanmaması ve düşme/çarpma riskine karşı güvenli konumlandırma önemlidir.
İlk kurulumda yatağın terapötik moda geçmeden önce yeterli şişmeye ulaşması gerekir; bunun nasıl yapılacağı modelden modele değişir (bazılarında “AutoFirm/Max Inflate” gibi başlangıç modları vardır).
Dinamik havalı yatak pozisyonlamanın yerine geçmez. Uygun aralıklarla pozisyon değiştirme, topukların korunması, cilt ve nem kontrolü sürdürülmelidir.

Bakım & Temizlik

Temizlik/dezenfeksiyonda üretici talimatı ve kurum/ev ortamı için uygun enfeksiyon kontrol uygulamaları esas alınır. Yine de çoğu yatak kılıfı için güvenli yaklaşım önce görünür kirin uzaklaştırılması (temizlik), sonra dezenfeksiyon; ardından durulama ve tamamen kurutmadır.
Temizliğe başlamadan önce kompresörü kapatın, mümkünse fişten çekin; kablo ve hortumları takılma/ezilme olmayacak şekilde ayırın. Powered sistemlerde temizlik sırasında sıvının elektrikli üniteye kaçması istenmez.
Yatak kılıfı (üst yüzey) temizliği için; görünür kir/lekeleri pH‑nötr deterjanla silin. Temiz suyla durulayın ve yüzeyi tamamen kurutun (nemli/ıslak kaplama daha kolay yıpranabilir). Ardından uygun bir dezenfektan uygulayın; tekrar durulayıp kurutun.
Kompresör (pompa) temizliği için; pompanın dış yüzeyine sprey/direkt püskürtme yapmadan nemli bezle silin.
Hortumlarda kıvrılma/ezilme, bağlantılarda gevşeme, hücrelerde kaçak (sürekli düşük basınç alarmı, belirgin sönme) var mı kontrol edin. Havalı yüzeylerde, düzenli aralıklarla “doğru şişmiş mi / tabanlama(zemini hissetme) var mı” kontrolü yapmak ve gerektiğinde ayar/şişirme yapmak önerilir.
Birçok kompresörde hava filtresi vardır; filtre kirlenince akış düşebilir. Filtre yıkanabilir veya değiştirilebilir olabilir. Eğer yıkanabilir özellikteyse tam kurutmadan takmayın.

Bası Önleyici Yataklar

Rehber İçeriği

Dinamik Havalı Yatak-Aktif Hava Destek Yüzeyi / Alternating Pressure

İlintili Diğer İçerikler

Basınç-Nem Sensörlü Minder Alarmı

Dalgalı Seyirli Hastalarda Refakat

Yara Temizliği ve Günlük Bakım

Silmek istediğinize emin misiniz?