Rehberler listesine geri dön

Bası Önleyici Yataklar

Statik köpük, jel ve havalı yataklarla bası yarası riskini azaltma

5 Rehber İçeriği

Statik Köpük - Jel Bası Önleyici Yatak

Kullanım Amacı
Yoğun bakım düzeyini gerektirmeyen, ancak sağlık profesyoneli (hemşire/hekim) değerlendirmesinde basınç yaralanması açısından riskli görülen kişilerde destek yüzeyi olarak kullanılır. 
Braden ölçeği kullanılıyorsa, toplam puan genel olarak 15–18 (hafif risk) ve 13–14 (orta risk) aralıklarında risk artışıyla ilişkilendirilebilir; ancak puanın tek başına değil, alt başlıklar ve klinik tabloyla birlikte yorumlanması gerekir. 
Ciltte açık yara olmaması veya solmayan lokal kızarıklık gibi erken bulgular bulunması durumlarında, vücut yükünü daha geniş alana yayarak basıncın dağıtılmasına ve sürtünme/kesme kuvvetlerinin azaltılmasına yardımcı olmayı amaçlar.
Köpük/jel katmanlar özellikle kemik çıkıntılarının (sakrum/kalça/topuk/omuz gibi) temas basıncını azaltmaya yönelik tasarlanır; ancak tek başına önleme garantisi değildir ve diğer korunma adımlarıyla birlikte düşünülmelidir.

Uygun Olmadığını Gösteren İşaretler
Ürün seçimi ve uygunluk; hastanın ağırlığı, hareketliliği, cilt nemi/inkontinans durumu, beslenme durumu, eşlik eden hastalıklar ve bakım kapasitesiyle birlikte değerlendirilmelidir. Uygun olmayan, yetersiz kalabilen durumlar şöyledir; 
  • Hastanın ağırlığı, yatağın/şiltenin üretici tarafından belirtilen maksimum taşıma kapasitesini aşıyorsa veya kalça/sakrum bölgesi altında sert zeminin hissedilmesi durumu oluşuyorsa,
  • Hasta belirgin şekilde çok hareketsizse (ör. Braden toplamı ≤12 gibi yüksek risk aralıkları),
  • Ciltte kabarcık, deri bütünlüğünde bozulma, açık yara veya yaygın/çoklu lezyon şüphesi varsa, (evreleme ve yatak seçimi mutlaka klinik değerlendirmeyle yapılmalıdır).
  • Mevcut yüzey üzerinde düzenli pozisyon değişikliği ve cilt takibi yapılamıyorsa; bu durumda tek başına statik yüzey yeterli olmayabilir ve daha ileri yüzeyler (aktif/dinamik, low air loss vb.) değerlendirilebilir. 

Doğru Seçim & Ayar
  • Seçimde, “köpük/jel” ifadesinden çok; ürünün tıbbi kullanım için tasarlandığı, hasta ağırlık aralığı ve basınç dağıtım performansı gibi üretici teknik dokümanları esas alınmalıdır.
  • Yüzey kalınlığı ve malzeme sertliği; hastanın vücut yapısına göre tabanı hissettirmeyecek şekilde olmalıdır. Yatak üzerinde kısa sürede kalıcı çökme oluşması, uygun seçilmediğini gösterir.
  • Kılıfın; sıvı geçirmeyen ama buhar geçirgen (mikroklima açısından daha uygun), dikiş/fermuar bölgelerinde sızıntıyı azaltan yapıda olması ve temizliğinin üretici talimatına göre yapılabilmesi önemlidir.

Güvenli Kullanım
  • Bu tür yüzeylerin kullanımı; düzenli cilt kontrolü, nem/inkontinans yönetimi, uygun beslenme desteği ve planlı pozisyon değişikliği birlikte yürütülmelidir.
  • Hastayı yatakta çekerken/çevirirken kaydırma çarşafı veya uygun transfer ekipmanı kullanmak; ciltte sürtünme ve kesme kuvvetlerini azaltmaya yardımcı olur.
  • Pozisyon verme; hastanın toleransı ve klinik risklerine göre planlanır. Birçok protokolde tam 90° yan yatış yerine 30° lik yan yatış tercih edilebilir; ancak bu, solunum/aspirasyon riski, ağrı ve kontraktür gibi durumlara göre profesyonelce uyarlanmalıdır.
  • Yatak başı yükseltme; klinik gereklilik yoksa mümkün olan en düşük seviyede tutulur. (Bazı hastalarda aspirasyon riski vb. nedeniyle daha yüksek açı gerekebilir; karar klinik değerlendirmeyle verilir.)

Bakım & Temizlik
  • Temizlik ve yıkama işlemleri mutlaka üretici talimatına göre yapılmalıdır. Genel olarak kılıf/örtüler temizlendikten sonra tam kurutma sağlanmadan yeniden kullanılmamalıdır.
  • Kılıfta yırtık/sızıntı, dikiş yerlerinde açılma veya köpükte/jelde kalıcı deformasyon, topaklanma, sertleşme, boşluk hissi gibi bulgular varsa ürün performansı düşebilir; teknik servis/üretici ile görüşülmelidir.
  • Alttaki sert zeminin hissedilmesi (özellikle sakrum/kalça altında), yatakta belirgin ve kalıcı şekil bozukluğu şüphesi varsa  yatak uygunluğu yeniden değerlendirilmelidir; gerekirse farklı bir destek yüzeyi için değerlendirme yapılmalıdır. 

Silmek istediğinize emin misiniz?

Bu işlemi gerçekleştirmek istediğinize emin misiniz?