Hazırlık sürecindeki temel amaç; kanama-pıhtı dengesini güvenli yönetmek, beyin ve böbrek gibi kritik organların risklerini azaltmak, solunum ve yara iyileşmesini destekleyecek zemini oluşturmaktır.

Bu başlıklar; karotis cerrahisi, periferik bypass, aort anevrizması onarımları (açık veya endovasküler), diyaliz fistülü girişimleri ve varis cerrahileri gibi pek çok damar işleminde ortak çerçeveyi kapsar. Ancak her ameliyatın hazırlığı, yapılan işlemin türüne ve kişinin hastalığına göre kişiselleştirilir.

Vasküler cerrahide hem kanama kontrolü hem de pıhtı oluşumunun önlenmesi önemlidir. Bu nedenle:

ameliyat öncesinde özellikle konuşulur. Bu ilaçların devamı, geçici olarak kesilmesi veya farklı bir tedaviye geçilmesi kararı cerrah ve anestezi ekibi tarafından verilir; stent öyküsü olan hastalarda karar kardiyolojiyle birlikte planlanır.

Statin gibi damar duvarını ve damar içi iltihabi süreci etkileyen ilaçların kullanımı da bu dönemde önemlidir.

Diyabet tedavisi (insülin/şeker ilaçları), açlık ve stres yanıtı sırasında kan şekerini güvenli aralıkta tutmak için ameliyat günü ve öncesinde farklı şekilde düzenlenebilir. 

Bitkisel ürünler ve bazı takviyeler (ör. balık yağı, ginkgo, sarımsak kapsülü, yüksek doz E vitamini) pıhtılaşmayı etkileyebileceği için kullandığınız her ürünü “ilaç gibi” düşünerek mutlaka bildirin.

Damar cerrahilerinde görüntüleme (BT anjiyo, doppler ultrason vb.) cerrahi planlamanın temelini oluşturur. Elinizde varsa güncel raporlarınızı ve dijital kayıtlarınızı sağlık ekibine sunmanız istenebilir.

Bazı endovasküler işlemlerde kullanılan kontrast maddeler böbrek fonksiyonları hassas kişilerde ek risk oluşturabileceğinden, böbrek fonksiyonları ameliyat öncesinde değerlendirilir ve gerekirse koruyucu planlama yapılır.

Kan değerleri (ör. anemi) de ameliyat güvenliğini etkileyebilir; hekim gerekli görürse düzeltici tedavi planlar.

Açlık–sıvı kuralları, yapılacak işlemin türüne (açık cerrahi / endovasküler işlem) ve anestezi planına göre değişebilir. Katı gıda ve sıvı alımıyla ilgili son talimat sağlık ekibi tarafından verilir.

Sigara damar duvarı sağlığını ve yara iyileşmesini olumsuz etkileyebilir; mümkünse ameliyat öncesi dönemde bırakmak veya azaltmak faydalı olabilir.

Alkol, sıvı-elektrolit dengesi ve ilaç metabolizmasını etkileyebileceğinden ameliyat öncesinde önerilmez.

Özellikle bacak damar hastalığı olan kişilerde küçük cilt yaraları, mantar enfeksiyonları veya kızarıklıklar ameliyat sonrası yara sorunlarına zemin hazırlayabilir. Bacakta açık yara, akıntı, belirgin kızarıklık veya enfeksiyon şüphesi varsa ameliyat öncesinde cerrahi ekibi bilgilendirmek önemlidir.

Vasküler cerrahi sonrası dönemde erken mobilizasyon ve solunum desteği, pıhtı ve akciğer komplikasyon risklerinin yönetiminde önemli olabilir. Bu nedenle bazı hastalara ameliyat sonrası dönemde solunum egzersizleri veya cihazlar sağlık ekibi tarafından önerilebilir.

Bacak dolaşımını destekleyici basit hareketler veya kompresyon uygulamaları da bazı hastalarda planlanabilir; hangi yöntemin uygun olduğu cerrahiye ve kişiye göre değişir.

Ameliyat gününe kadar geçen sürede aşağıdaki durumlardan biri gelişirse cerrahınızla iletişime geçin veya en yakın acil servise başvurun: