Kulak Burun Boğaz / Baş-Boyun Cerrahisi

Tiroidektomi (tam-kısmi), paratiroidektomi, tükürük bezi (parotis‑submandibuler) kitle rezeksiyonu, boyun diseksiyonu, laringektomi ve parsiyel laringeal rezeksiyonlar, tonsillektomi-adenoidektomi, ileri septoplasti-sinüs cerrahileri, timpanomastoidektomi, kulak kemiği (mastoid) açılımı, endoskopik kafa tabanı tümör çıkarımları ve benzeri baş‑boyun onarım işlemlerini kapsar.

0 – 3. Gün

İlk günlerde hava yolunu açık tutmak, kanama ve şişliği takip etmek, ses ve yutmayı korumak, hareketi başlatmak amaçlanır.
Boyun/çene altında drenler olabilir. Drenler cerrahi sahada kan/seröz sıvı birikmesini azaltır. İlk saatlerde az miktarda pembe‑açık kırmızı renkte görülebilir. Akıntının parlak kırmızıya dönmesi ve/veya hızla artması acil değerlendirme gerektirir.
Trakeostomi/kanül varsa hava yolunu açık tutmak içindir. Bu dönemde en büyük risk sekresyonun kuruyup tıkaç oluşturmasıdır.

Kanül ve stoma çevresine su kaçırmayın; duşta stoma/kanül bölgesi korunmalıdır.

Tiroid/larenks yakın cerrahilerde ses kısıklığı ve boğazda “gıcık” hissi sık görülür. Ses istirahati yapmakta fayda vardır, fısıltı da ses tellerini zorlar; mümkünse konuşmayı azaltın.

Boğaz temizlemek yerine küçük yudum su alıp yutmak daha güvenlidir.

Yutma zor ise dik oturarak, küçük yudumlarla, acele etmeden tüketin. Öksürük-kaçırma oluyorsa sıvıları daha yavaş ve küçük miktarlarda tüketmeyi deneyin.

Boynu ani çevirmek yerine gövdeyle birlikte dönmek (omuzları çevirerek bakmak) daha konforludur.
İlk kalkışta baş dönmesi olabilir. Yatak kenarında oturup 15–30 saniye bekleyin, sonra ayağa kalkın.

4 – 7. Gün

Bu dönem varsa dren/kanül yükünün azalması, kesinin korunması, şişlik‑ağrı yönetimi ve güvenli beslenme‑hareketin artması hedeflenir.

Dren çekildikten sonra delikten kısa süreli hafif sızıntı olabilir; genellikle azalır. Hızla artan ıslanma, kötü koku veya koyu kırmızı kanama normal değildir.
Kesi hattını ovalama, kaşıma, kabuk koparma yapmayın.
Bandaj nemlenirse çekip koparmak yerine dıştan kuru gazlı bezle destekleyebilirsiniz.
Total tiroidektomi / paratiroit cerrahisi sonrası dudak çevresinde uyuşma, parmak uçlarında karıncalanma, elde‑yüzde kasılma/kramp kalsiyum düşüklüğü belirtisi olabilir.
Boyun kesi hattı olanlarda öksürürken/hapşırırken boynu veya kesi hattını temiz bir havlu veya avuç içiyle nazikçe desteklemek ağrıyı azaltır.
Boğaz/larenks onarımı olanlarda ilk hafta çok sıcak, çok acı, çok asitli gıdalar ve sert‑tahriş edici yiyecekler (cips, sert kabuklu ekmek vb.) dikiş hattını zorlayabilir. Ilık-yumuşak gıdalar tüketmek daha güvenlidir.
Uyurken baş-boynu hafif yükseltmek (yaklaşık 20–30°) şişlik ve gerginliği azaltmaya yardımcı olur.

8 – 14. Gün

Bu dönemin hedefi: ödemin azalmasıyla günlük rutine dönüş, ses‑yutmanın toparlanması ve yara izine yönelik uygulamaların başlamasıdır.

Şeffaf bantlar/steri‑stripler kalkıyorsa duşta yumuşayıp kendiliğinden ayrılmasına izin verin; kabuğu soymayın.
Kesi tamamen kapanıp kabuklanma dönemi bittiğinde, silikon jel veya silikon bant kullanmak iz için kullanılan en yaygın yöntemdir. Masaj yapılacaksa ağrısız, kısa süreli, hafif basınçla yapılır; kızarıklığı artırıyorsa bırakılır.
Ses tamamen normale dönene kadar zorlamadan, ses kısıldığında mola vererek; gün içinde kısa konuşma ve dinlenme döngüsüyle konuşmak daha güvenlidir.
İlk 2 haftada ağır kaldırma, itme‑çekme, uzun süre eğilme ve uzun telefon görüşmeleri çoğu baş‑boyun cerrahisinde istenmez.
Boyun hareketleri güvenli ve ağrısız değilse araç kullanılmaz. Ani manevrada ağrı olmaması ve dikkati bozacak baş dönmesi olmaması gerekir.

Operasyona Özel (0–14. Gün)

Tiroidektomi / Paratiroidektomi

Dudak‑parmak karıncalanması, kramp/elde‑yüzde kasılma hipokalsemi açısından önemli bulgulardır.
Ses kısıklığı sık görülür; fısıltı dahil gereksiz ses kullanımını azaltmak iyileşmeyi destekler.
İlk günlerde boynu aşırı geriye atmak ve ani boyun çevirmeler gerginliği artırabilir; gövdeyle dönmek daha rahattır.

Parotis / Submandibuler cerrahiler

Gülümsemede çekilme, göz kırpmada zayıflık, kulak memesinde uyuşma gibi yüzdeki sinirlerin etkilendiği durumlar erken dönemde görülebilir.
Yara çevresinde balon gibi şişlik, dalgalanma veya sızıntı hissi önemlidir, takip gerektirebilir.
İlk hafta sakız, çok ekşi‑çok baharatlı gıdalar tükürük akımını artırıp rahatsızlık verebilir; bu gıdaları azaltmak çoğu hastada konfor sağlar.

Boyun diseksiyonu

Omuzda düşüklük/tutukluk gelişebilir. Gün içinde birkaç kez, ağrı sınırında omuzları önden arkaya yuvarlama ve kolu yavaşça yana kaldırıp indirme çoğu hastada sertliği azaltır.
Tek taraflı belirgin şişlik ve gerginlik artışı durumu varsa takip edilmelidir.

Laringeal cerrahiler / Trakeostomi / Laringektomi

Nefeste hırıltı, artan efor, hava akımında azalma durumları müdahale gerektirir.
Stoma/kanül bölgesi duşta mutlaka korunmalıdır; su kaçması ciddi solunum sorununa yol açabilir.
Laringektomide hava burundan geçmediği için koku alma azalabilir; bu normaldir.

Tonsillektomi / Adenoidektomi

Ağrı genellikle ilk hafta belirgindir; 3–7. günlerde artış görülebilir. Kulak ağrısı sıkça yansıyan ağrıdır.
Boğazda beyaz‑gri kabuklar normaldir; genellikle 5–10. günlerde dökülür. Bu dönem kanama açısından daha hassastır.
Sert‑keskin gıdalar (cips, kızarmış sert kabuklu yiyecekler) 2 hafta boyunca kanama riskini artırabilir; ılık‑yumuşak gıdalar daha güvenlidir.
Düzenli sıvı almak iyileşmenin parçasıdır.

Septoplasti / Sinüs cerrahileri / Endoskopik kafa tabanı cerrahileri

İlk 7–10 gün sümkürmek genellikle önerilmez; burun içi basınç artar ve kanamayı artırabilir.
Hapşırmanız gerekirse ağzınız açık hapşırın (basıncı azaltır).
Ağır kaldırma, ıkınma, nefes tutarak zorlanma basıncı artırdığı için ilk 2 hafta kanama/ödemi artırabilir.
Serum fizyolojik spreyle yıkama kabuklanmayı azaltmaya yardımcıdır; günde birkaç kez düzenli kullanım çoğu hastada faydalıdır.

Kulak / Mastoid cerrahileri

Kulak cerrahilerinde ilk 2 hafta kulağa su kaçırmamak, kulağı kuru tutmak gerekir.
Şiddetli ıkınma ve sümkürme kulak basıncını artırır; özellikle ilk günlerde kaçınmak daha güvenlidir.
Bandaj çıktıktan sonra saç kurutma makinesi kullanılacaksa düşük ısıda ve kulağa doğrudan üflemeden kullanmak daha uygundur.

‼️ Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

Ani nefes darlığı, hırıltı veya kanüllü hastada tıkaç varmış-tıkanmış hissi
Boyun kesisi çevresinde hızla şişen, gergin morluk/şişlik
Ağızdan veya burundan parlak kırmızı kan gelmesi ya da aktif kanama
38 °C üzerinde düşmeyen ateş ve kötü kokulu sarı‑yeşil akıntı
Yoğun ses kısıklığı veya hiç ses çıkaramama (özellikle yeni başladıysa)
Parmaklarda‑dudaklarda inatçı karıncalanma, el‑yüz kasılmaları/kramp

Ameliyat Sonrası - Branş Bazlı

Rehber İçeriği

Kulak Burun Boğaz / Baş-Boyun Cerrahisi · İlk 14 Gün

Silmek istediğinize emin misiniz?