Ürolojik Cerrahi · İlk 14 Gün

Radikal/parsiyel nefrektomi, üreteropelvik bileşke onarımı (pyeloplasti), perkütan böbrek taşı çıkarımı (PCNL), URS–RIRS, TUR‑P, TUR‑M/TUR‑BT, robotik/açık radikal prostatektomi, radikal sistektomi + ileal konduit, testis tümörü cerrahilerini kapsar.

0 – 3. Gün │ Sonda, Dren ve İlk Günler

Bu dönemde amaç; idrarın kesintisiz akmasını sağlamak, böbrek/mesane bölgesinde basınç birikmesini önlemek, akciğerleri açmak ve güvenli şekilde harekete başlamaktır.

Sonda ve drenler: Mesane sondası (Foley), üreter stenti (Double‑J), nefrostomi veya cerrahi drenler olabilir. Rahatsız etse de çoğu zaman geçicidir ve iyileşmeyi korumaya hizmet eder.
İlk günlerde idrarın açık pembe olması sık görülür. Rengin aktiviteyle koyulaşıp dinlenince açılması da olabilir.
Torba/hat güvenliği:
- Torbayı her zaman mesane hizasının altında tutun.
- Sonda ve dren hatlarının kıvrılmamasına, çekiştirilmemesine dikkat edin.
- Torba dolduğunda hemşireye haber verin; taşma idrarın geri basınç yapmasına neden olabilir.
Bazı hastalarda sonda varken idrar yapacakmış gibi sıkışma, kramp veya yanma olabilir. Bu durum ilaçla yönetilebilir.
Derin nefes alma ve kontrollü öksürük akciğeri korur; pıhtı riskini azaltmada en etkili adım ise erken ve güvenli yürüyüştür. Gün içinde kısa koridor yürüyüşleri yapın.

4 – 7. Gün │ Dren Çekimi, Hareket ve Beslenme

Bu dönemde hareketi artırmak, kabızlık ve şişkinliği önlemek amaçlanır.

Sonda veya drenler bu dönemde çıkabilir; zamanlama ameliyatın türüne göre değişir. Çıkarılırken kısa süreli yanma/basınç hissi olabilir.
Ürolojik cerrahilerden sonra yeterli sıvı almak çoğu hastada idrarın daha açık olmasına ve pıhtı birikiminin azalmasına yardımcı olur. Ancak kalp/böbrek yetmezliği gibi sıvı kısıtı olan hastalarda kendi limitiniz geçerlidir.
Her gün yürüyüş mesafenizi kademeli artırın. Torbada belirgin koyulaşma veya artan kan görürseniz aktiviteyi azaltın ve hatlarda kıvrılma olup olmadığını kontrol edin.
Ağrı kesiciler kabızlık yapabilir. Kabızlık ıkınmayı artırır; bu da hem kanamayı artırabilir hem de kesi hattını zorlayabilir. Gaz yapmayan, yumuşak gıdalar; tolere ediyorsanız lifli gıdalarla dengeli beslenmek ve yürüyüş çoğu hastada süreci kolaylaştırır.

8 – 14. Gün │ Sonda Çıktıktan Sonra Rutin

Sonda çıktıktan sonra ilk günlerde sık idrara çıkma, yanma, damlama tarzı kaçırma veya tam boşaltamama hissi görülebilir. Bu şikâyetler ameliyat tipine göre değişir ve çoğu hastada zamanla azalır.
Özellikle efor sonrası idrarda pembelik yeniden belirirse bu çoğu zaman fazla yüklenme işaretidir; o gün aktiviteyi azaltıp sıvı alımını artırmak yardımcı olabilir.
Kahve/enerji içecekleri, gazlı içecekler ve alkol bazı hastalarda idrar yanmasını ve sıkışmayı artırabilir.
İlk 2 haftada ağır kaldırma ve şiddetli ıkınma birçok ameliyat sonrasında istenmez.
Sedatif/opioid kullanımı sürüyorsa araç kullanılmaz. Emniyet kemeri ve pedallar, kesi bölgesini veya kateter hattını rahatsız etmeyecek düzeyde olmalıdır.

Operasyona Özel (0–14. Gün)

TUR‑P (prostat) ve TUR‑M/TUR‑BT (mesane)

Bu ameliyatlarda idrarda pembe‑kırmızı tonlar görülebilir. İdrarın aktiviteyle koyulaşıp dinlenince açılmasına sık rastlanır.
Torbada pıhtı birikimi olursa sonda akışı bozulabilir; bu durumda sağlık ekibi irrigasyon/temizleme yapar. Amaç idrarın kesintisiz akmasıdır.
İlk 2 haftada ağır kaldırma, uzun süreli ıkınma, uzun yürüyüş/merdiven zorlaması ve bisiklet benzeri perine basısı oluşturan aktiviteler birçok hastada kanamayı artırabilir.
Sıvıyı gün içine yaymak, uzun oturmada ara ara kalkıp dolaşmak, kabızlığı erken farketmek bu grupta sık görülen pıhtı‑kanama alevlenmesini azaltmaya yardımcı olabilir.

URS–RIRS / Üreter taşı girişimleri ve Double‑J stentli hastalar

Stent varken sık idrara çıkma, ani sıkışma, kasıkta batma, yan ağrısı ve idrarda pembelik görülebilir. Bu şikâyetler özellikle hareketle artabilir.
İdrar pembeleşirse dinlenip sıvıyı (kısıt yoksa) artırmak yardımcı olabilir. Aşırı efor ve zıplama‑sarsıntı şikâyetleri artırabilir.
Stentin ne zaman çıkarılacağı ameliyata göre değişir.

PCNL (perkütan böbrek taşı çıkarımı)

İlk günlerde idrarda kum tanesi gibi parçacıklar görülebilir.
Nefrostomi/dren hattı varsa tüp ve bandajın çekiştirilmemesi çok önemlidir; yatakta pozisyon değiştirirken altta kalmamasına dikkat edilmelidir.
Tüp çekildikten sonra giriş yerinden kısa süreli sızıntı olabilir.
Yürüyüşü kademeli artırmak ve sıvıyı gün içine yaymak (kısıt yoksa) çoğu hastada pıhtı‑tıkanma riskini azaltmaya yardımcı olur.

Nefrektomi / Parsiyel nefrektomi

Böbrek fonksiyonunu korumak için vücuda yetersiz su ve sıvı alımından kaçınmak önemlidir (kalp/böbrek yetmezliği gibi kısıtlar hariç).
Bazı ağrı kesiciler böbreği etkileyebilir; özellikle NSAİ ilaçları kendi kendinize artırmayın.
Kabızlığı erken farketmek ve düzenli kısa yürüyüşler, karın içi basıncı artıran zorlanmaları azaltır.

Pyeloplasti / Üreteropelvik bileşke onarımı ve üreter onarımları

Double‑J stent varken kasıkta batma, idrara sık çıkma ve yan ağrısı görülebilir; bu genellikle stentin mesane içindeki temasına bağlıdır. Stent çıkarımı çoğu zaman taburculuk sonrası planlanır.
Şikâyetleri artıran aktiviteleri (aşırı efor, sarsıntı) azaltmak ve sıvı alımını gün içine yaymak çoğu hastayı rahatlatır.

Robotik/açık radikal prostatektomi

Sonda kullanımında önemli iki konu vardır.
1. Sonda akışının kesintisiz olması (torba aşağıda, hat kıvrımsız),
2. Sondanın çekiştirilmemesi (bacağa sabitleme).
Sonda varken sıkışma hissi veya sonda kenarından kaçak görülebilir; genellikle spazmla ilişkilidir ve ilaçla yönetilebilir.
Sonda çıktıktan damlama tarzı kaçırmalar erken dönemde sık görülür. Pelvik taban rehabilitasyonu genellikle faydalıdır.
Kabızlığı önlemek (ıkınmama için), yürüyüşü kademeli artırmak ve yakınmayı artırıyorsa kafeini sınırlamak önerilir.

Radikal sistektomi + ileal konduit (ürostomi)

Stoma genellikle pembe‑kırmızı ve nemli görünür; bu beklenen bir görünümdür.
İdrarda/torbada jelimsi mukus görülebilir; ileal segment kullanıldığı için bu normaldir.
Torba sızıntısı cildi hızla tahriş edebilir. Ciltte yanma, sızıntı, kötü koku veya yapışmanın bozulması durumları hekime bildirilmelidir.
Özellikle ilk haftalarda yeterli sıvı alımı çoğu hastada önemlidir (kişisel sıvı kısıtınız yoksa).
Stoma hemşiresinden torba değişimi, gece torbası bağlantısı ve cilt bariyeri kullanımı öğrenilmesi erken dönemi kolaylaştırır.

Testis tümörü cerrahisi (orşiektomi vb.)

Skrotumda(testis torbasında) ödem/morarma olabilir. Skrotal destekleyici iç çamaşırı kullanmak konforu artırır.
İlk günlerde kısa süreli soğuk uygulama (direkt değdirmeden, cildi koruyarak) ve istirahat araları, ödemi azaltmada yardımcı olabilir.
Ağır kaldırma ve ani zorlanmalardan ilk dönemde kaçınılması gerekir.

‼️ Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

Torbada kısa sürede hızla artan parlak kırmızı kan veya kalın pıhtı şeritleri
38 °C üzerinde ateş, titreme, üşüme
Bel/yan karında bıçak saplanır tarzda ağrı + idrarda belirgin koyulaşma
Sonda çıktıktan sonra 4 saat boyunca hiç idrar yapamama
Kasık veya skrotumda hızla büyüyen, ağrılı şişlik veya kötü kokulu akıntı
Ürostomi/stoma varsa: torbadaki idrarın belirgin azalması, stoma renginde belirgin koyulaşma veya yaygın sızıntı‑cilt yanığı

Ameliyat Sonrası - Branş Bazlı

Rehber İçeriği

Ürolojik Cerrahi · İlk 14 Gün

Silmek istediğinize emin misiniz?