Pediatrik Cerrahi · İlk 14 Gün

Doğumdan on sekiz yaşını doldurmamış tüm bebek, çocuk ve ergenlerde uygulanan temel çocuk cerrahisi girişimlerini kapsar. Laparoskopik veya açık apendektomi, kasık fıtığı onarımı, piloromiyotomi, hipospadias onarımı, orşidopeksi, gastrostomi veya Nissen fundoplikasyon, bağırsak rezeksiyon-anastomozları, Hirschsprung “pull-through” ameliyatları ve yenidoğan diyafram hernisi onarımı gibi işlemler bu çerçevededir.

0 – 3. Gün

Nazogastrik sonda

Karın içi ameliyatlardan sonra burundan mideye inen ince tüp mideyi boşaltıp şişkinliği ve kusmayı azaltmak için kullanılabilir.
İlk günlerde tüpten sarı‑yeşil mide sıvısı gelmesi olağandır; amaç mideyi rahatlatmaktır.
Sonda çekilene kadar tüpün kıvrılmaması, çekiştirilmemesi ve bantlarının yerinde kalması önemlidir.
Tüp yerinden çıkarsa, çocuğun burnundan veya ağzından sürekli kusma başlarsa veya karın hızla şişip sertleşirse hemen sağlık ekibine haber verilmelidir.

İdrar sondası

İdrar sondası; idrar çıkışını izlemek ve bazı ameliyatlarda mesaneyi dinlendirmek için takılır.
Torbanın her zaman mesane seviyesinin altında kalması gerekir (geri kaçışı ve enfeksiyon riskini azaltır).
Torbaya hiç idrar gelmemesi, idrarın hızla koyu kırmızı, pıhtılı hâle gelmesi, kateter hattının kıvrılıp kapanması durumunda hemen sağlık ekibine haber verilmelidir.

Vakum dren

Dren; cerrahi bölgede sıvı birikip basınç yapmasın diye kullanılır.
Dren şişesinde ilk günlerde açık pembe sıvı görülebilir.
Bandajın altında bir anda büyüyen sert şişlik, dren şişesinde kısa sürede belirgin artış ve parlak kırmızı kan görünümü, çocuğun hızla solması/halsizleşmesi durumunda hemen sağlık ekibine haber verilmelidir.

İlk beslenme programı

Birçok çocukta ağızdan beslenme ameliyattan saatler sonra küçük miktarlarla başlar ve tolere ettikçe artırılır.
Karın-bağırsak dikişi yapılan ameliyatlarda (rezeksiyon-anastomoz, Hirschsprung vb.) beslenme daha temkinli ilerler; hedef, bağırsak hareketleri ve karın şişkinliği kontrol altında iken adım adım ilerlemektir.
Safralı (yeşil) kusma, karında giderek artan sert şişlik, hiç gaz‑gaita çıkmaması ile birlikte huzursuzluk durumunda sağlık ekibine haber verilmelidir..

Çocuklarda ilk basamak ağrı kontrolü çoğunlukla parasetamol ve/veya ibuprofen ile sağlanır (reçetedeki doz ve aralıkla).
Çocuğun olağandan belirgin zor uyandırılması, nefesinin belirgin yavaşlaması, morarma/solukluk, ilacı aldıktan sonra kendinde olmama gibi durumlar hemen haber verilmelidir.
Karın ameliyatlarında öksürürken/ağlarken kesi hattını avuç içiyle nazikçe desteklemek (baskı uygulamadan) konforu artırabilir.
Bebeklerde evde güvenli uyku için sırtüstü, düz ve sert zeminde, yastıksız uyku önerilir. (Hastanede baş yükseltme gerekiyorsa bu, gözetimli ve güvenli düzenekle yapılır.)

4 – 7. Gün

Dren bakımı ve çekimi

Drenin çekilme zamanı; sıvı azalması ve muayene bulgularına göre belirlenir.
Çekim sonrası delikten kısa süreli hafif sızıntı olabilir; genellikle azalır.
Sızıntının hızla artması, kötü koku, bandaj çevresinde hızla yayılan kızarıklık haber verilmesi gereken durumlardır.

Hipospadias sondası

Hipospadias onarımından sonra penisten çıkan ince kateter, dikiş hattını korumak için bir süre kalabilir.
Torbanın kıvrılmaması ve çocuğun kateteri çekiştirmemesi önemlidir.
Torbaya idrar gelmemesi, idrarın birden pıhtılı/parlak kırmızı olması, kateterin dışarı doğru kayması durumları acildir.

Bant/strip varsa çoğu zaman kendiliğinden gevşeyip düşer; kabuk çekiştirilmemelidir.
Bez kullanan bebeklerde kesi hattını kirletmemek, dışkı temasını azaltmak için bez daha sık değiştirilmelidir.
Kesiye krem, pudra, kolonya sürülmez (doktor tarafından özellikle istenmedikçe).
İlk hafta dolaşımı canlı tutmak için günde birkaç kez kısa yürüyüşler yapılması önerilir.
İlk 2 haftada (özellikle karın kesisi olanlarda) koşu, zıplama, bisiklet/trambolin, itme-çekme, ağır oyuncak/çanta taşıma uygun değildir.
Kesi ve (varsa) dren giriş yeri suya dayanıklı hâle geldiğinde ılık kısa duş genellikle uygundur: tazyikli su tutmadan, kese veya lifle ovmadan.
Küvet, havuz, deniz ilk 2 hafta genellikle uygun değildir (enfeksiyon riski).
Bağırsak ameliyatı geçirenlerde gazlı içecekler ve yoğun şekerli içecekler ishali artırabilir; küçük, sık öğün ve yeterli sıvı (kısıt yoksa) alımı temel önerilerdir.

8 – 14. Gün

Cilt altı eriyen dikişler alınmaz; cilt üstü ipler operasyon bölgesine göre erken günlerde alınabilir.
Hipospadias gibi genital bölgede eriyen dikişler kabuklu ve mor görünebilir; koparılmaz.
Çocuk: ateşsiz, ağrısız, dik yürüyebiliyor, uyku ve iştah toparlıyorsa okul/kreş düşünülebilir.
İlk günler yarım gün/az eforlu düzen daha güvenlidir; koşu, itme, çekme içeren oyunlardan kaçınmak gerekir.
Masa başı oyunlar, kitap okuma, hafif oyuncaklar önerilir.
Topa sert vurma, bisiklet, yüzme, zıplama, trambolin gibi aktiviteler ilk 2 haftada uygun değildir.
Antibiyotik/merhem verildiyse reçetedeki süre tamamlanır; iyi oldu diye erken kesilmez.
Ağrı kesici doz sayısı ağrı azaldıkça kendiliğinden düşmelidir; artıyorsa bu durum komplikasyon açısından değerlendirilmelidir.
Ameliyat, ağrı kesiciler ve hareketsizlik kabızlık yapabilir; ıkınmayı azaltmak gerekir. Kısıt yoksa yeterli sıvı alımı, hareket, yaşa uygun lif tüketimi önerilir.
Karnın giderek şişip sertleşmesi, safra kusması, hiç gaz, gaita çıkmaması veya dışkıda taze kan görülmesi durumları acildir.
Çocuk emniyet kemeri/oto koltuğunda kesi hattı belirgin baskılanmadan oturabiliyor, oturup kalkarken ağrısızsa kısa yol yapılabilir.
Uzun yolculuklarda düzenli mola ve kısa yürüyüş, şişliği ve huzursuzluğu azaltır.

Operasyona Özel (0-14. Gün)

Apendektomi (laparoskopik/açık)

İlk 1-2 hafta: koşu, zıplama, trambolin yok, kısa yürüyüş serbest.
Kesi yerinde artan kızarıklık, akıntı, karında artan ağrı ve iştahsızlık önemlidir.

Kasık fıtığı onarımı / Orşidopeksi

İlk 2 hafta: bisiklet, trambolin, bacak arasına bası yapan aktivitelerden kaçınılmalı.
Torbada morarma, şişlik görülebilir; hızla büyüyen, çok ağrılı şişlik veya testiste belirgin hassasiyet artışı acildir.

Hipospadias onarımı

Kateter/torba hattı bükülmeyecek, çocuk çekiştirmeyecek.
Dikiş hattını ıslatacak uzun banyo yerine kısa, kontrollü temizlik yapılmalı.
Bisiklet, scooter, oyuncak at vb. ilk haftalarda uygun değildir.

Piloromiyotomi

Beslenme çoğu bebekte ameliyat sonrası saatler içinde küçük miktarlarla başlar.
İlk gün aralıklı kusma olabilir; safralı (yeşil) kusma ve giderek artan halsizlik normal değildir.

Gastrostomi / Nissen fundoplikasyon

Tüp çevresi cildin kuru ve temiz tutulması; kızarıklık, akıntı, kötü koku enfeksiyon açısından önemlidir.
Beslenme genellikle küçük, sık ve yavaş ilerletilir; ani karın şişliği ve tekrarlayan fışkırır kusma alarm durumlarıdır.

Bağırsak rezeksiyon-anastomoz / Hirschsprung pull-through

Karında giderek artan şişlik, safralı kusma, dışkıda kan, halsizlik ateş birlikteyse acildir.
Hirschsprung sonrası enterokolit açısından: ateş + karın şişliği + kötü kokulu ishal/kanlı ishal + belirgin halsizlik alarm bulgularıdır.

Yenidoğan diyafram hernisi onarımı

Solunum eforu artışı (göğüs kafesinde çekilmeler), morarma, beslenme sonrası belirgin nefes sıkıntısı acil değerlendirme gerektirir.

Ameliyat Sonrası - Branş Bazlı

Rehber İçeriği

Pediatrik Cerrahi · İlk 14 Gün

Silmek istediğinize emin misiniz?