Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi

Vücuttan alınan doku nakilleri (serbest flap ve lokal flap), meme rekonstrüksiyonu (DIEP‑TRAM flap veya implant), geniş yanık-kontraktür gevşetmeleri, yüz‑çene kırıklarının plak‑vida ile sabitlenmesi, abdominoplasti (karın germe), liposuction, rinoplasti, el tendon‑sinir onarımları, yarık dudak‑damak ilk onarımları ve benzeri rekonstrüktif‑estetik işlemleri kapsar.

Serbest flap: Deri, yağ, kas dokusu damarlarıyla birlikte tamamen kaldırılır; mikroskop altında alıcı bölgedeki damarlara dikilerek (anastomoz) yeniden kanlandırılır.
Lokal flap: Doku komşu bölgeden döndürülür/kaydırılır; damar bağlantısı korunur, mikrovasküler anastomoz gerekmez.

0 – 3. Gün

İlk günlerin hedefi; kanama, hematom durumlarını erken yakalamak, doku/greft canlılığını korumak, ödemi azaltmak ve güvenli hareketi başlatmaktır.

Büyük onarımlar, abdominoplasti/meme rekonstrüksiyonu, yüz‑boyun flepleri ve geniş disseksiyonlarda sıklıkla 1–3 adet kapalı vakum dren kullanılır. Bunun amacı; kan/seröz sıvının içeride birikip basınç yapmasını önlemektir. Açık pembe‑açık kırmızı, zamanla rengi açılan akıntı normaldir. Fakat kısa sürede hızla artan, parlak kırmızı kanama veya korsenin/bandajın altında aniden balonlaşan‑geren sert şişlik acildir.
Flap/greft canlılığı konusunda evde anlayacağınız pratik işaretler:
- İyi gidiş: Doku ılık‑sıcak, rengi pembe‑canlı, dokununca kapiller dolum hızlı.
- Sorun işaretleri: Buz gibi soğuma, hızla soluklaşma veya mor‑siyah koyulaşma, ani sert şişme, giderek artan ağrı.
- Flap/greft üstüne kan akımını azaltabileceği için doğrudan buz/soğuk uygulama yapılmaz.
Yüz‑boyun işlemlerinden sonra baş‑gövdeyi yaklaşık 30° yükseltmek şişliği azaltır.
Abdominoplasti cerrahilerinden sonra ilk günlerde tam dik durmaya çalışma yerine bel‑kalçayı hafif bükülü tutmak (diz altını destekleyerek) kesi hattındaki gerilimi azaltır.
El mikrocerrahi / el onarımlarından sonra el mümkünse kalp seviyesinin üzerinde tutulur; aşağı sarkıtmak şişliği artırır.
El tendon‑sinir onarımlarında ilk günlerde atel içindeyken yumruk yapmak, sıkı kavrama, güçlü çekme‑itme yapılmaz. Atel/bandaj içinde parmaklarda morarma‑soğukluk‑uyuşma artıyorsa bu normal şişlik kabul edilmemelidir.
Sigara, nargile, elektronik sigara ve nikotin içeren ürünler (nikotin bandı/sakızı dahil) damar spazmı yaparak özellikle flap/greftte dolaşımı bozabilir. Bu nedenle ilk haftalarda mümkünse tamamen bırakılmalıdır.

4 – 7. Gün

Drenler genellikle akıntı belirgin azaldığında çekilir. Çekim sonrası delikten kısa süreli hafif sızıntı olabilir ve bu sızıntı genellikle hızla azalır.
Abdominoplasti, liposuction ve bazı meme/yüz işlemlerinde kompresyon (korse/bandaj/maske); ödemi azaltmak ve dokuyu sabitlemek için kullanılır. Fakat korsenin/bandajın katlanıp boğum yapması veya tek noktaya aşırı bası yapması hem ciltte bası yarası hem de dolaşım sorunu yaratabilir.
Her gün kısa ama sık yürüyüş; pıhtı riskini azaltır ve ödemi toparlamaya yardımcı olur. Yürürken konuşmayı sürdüremeyecek kadar nefes nefese kalıyorsanız temponuz fazladır.
Yüz‑boyun ödeminde soğuk uygulama, ilk 48–72 saatte faydalı olabilir. Güvenli uygulama için jel/buz paketi beze sarılı, 10 dakikayı geçmeyecek şekilde; aralarda cilt rengi‑hissi kontrol edilerek uygulanır. Ciltte aşırı solukluk/yanma olursa durdurulur.
Rinoplasti sonrası dış atel çoğunlukla 1. haftada çıkarılır. İlk hafta sümkürülmemeli ve hapşırmak gerekirse ağız açık hapşırılmalıdır. Burun içini nemli tutmak kabuklanmayı azaltır.

8 – 14. Gün

Bu dönemin hedefi; kesi kapanmasını korumak, iz yönetimine başlamak, günlük aktiviteyi güvenli artırmak ve ödemi geriye sarmamaktır.

Yüz‑burun‑kulaktaki dikişler sıklıkla 5–7. gün civarı alınır.
Gövde, kol veya bacak dikişleri ise genellikle 10–14. gün civarı alınır veya cilt altı dikişler eriyebilir.
İz (skar) için kesi tamamen kapanıp kabuk dönemi bittiğinde silikon jel veya silikon bant düzenli kullanıldığında iz kalınlaşmasını azaltmaya yardımcı olur.
Korse/maske/bandaj verildiyse uzun saatler çıkarmak ödemi yeniden artırabilir. Günlük kısa hijyen molaları dışında, özellikle ilk 2 haftada kompresyonun düzenli kullanımı daha stabil sonuç verir.
Bu dönemde 1–2 kg gibi hafif ağırlıkları ev içi taşıma, kısa merdiven ve kısa yürüyüşler genellikle tolere edilir; ancak 5 kg üzeri yük, süpürge‑yer silme, çocuk kaldırma, tempolu spor ve uzun süre eğilme çoğu işlemde erken dönemde önerilmez.
Flap/greft ve taze izler güneşte koyulaşmaya çok yatkındır. İlk aylarda doğrudan güneşten korunmak ve dışarı çıkarken yüksek koruma kullanmak önerilir.
Sedatif/opioid kullanımı bitmeden araç kullanılmaz. Emniyet kemeri kesi hattına belirgin bası yapıyorsa ve direksiyon manevrası ağrılıysa erken dönemde araç kullanılmaz.

Operasyona Özel (0–14. Gün)

Serbest flap / lokal flap / greft

Flap/greft üzerine direkt bası yok (üstüne yatma, sert yastık/askı basısı, dar kıyafet).
Flap/greft üzerine direkt buz yok (kanlanmayı bozabilir).
Renk‑ısı‑şişlik değişimi en erken uyarıdır: bir anda soğuyan/solan/moraran doku bekleyerek düzelmez.

Abdominoplasti / liposuction

İlk günlerde tam dik durmaya zorlamak yerine, hafif öne eğik duruşla yürümek kesi hattındaki gerilimi azaltır.
Korse katlanmayacak şekilde düzgün oturtulmalıdır; boğum yapan korse ciltte bası yarası yapabilir.
Karında dalgalanma hissi veya bir bölgede hızla artan sert şişlik, seroma/hematom açısından önemlidir.

Meme rekonstrüksiyonu (implant veya DIEP/TRAM gibi doku ile)

Göğüs ve varsa karın/donör saha drenleri erken dönemde şişliği ve sıvı birikimini azaltır.
Kolları ani‑zorlayıcı şekilde yukarı kaldırmak, itme‑çekme ve ağır kaldırma erken dönemde göğüs duvarı gerginliğini artırabilir (özellikle implant/pektoral planlarda).

Yüz germe / baş‑boyun rekonstrüksiyonları

Baş‑gövdeyi yükseltmek (yaklaşık 30°) ve ilk günlerde uzun süre öne eğilmemek ödemi azaltır.
Çene hattı/yanak bandajı varsa kaydırmak‑gevşetmek yerine olduğu gibi korunmalıdır; bandaj altında aniden artan gerginlik‑ağrı hematom açısından önemlidir.

Rinoplasti

İlk 2 haftada sümkürme yok, hapşırma ağız açık.
Burun sırtına bası yapan gözlük/maske baskısı erken dönemde hassasiyet yaratabilir.
Morluk‑şişlik ilk hafta belirgin, 2. haftada azalma eğilimindedir.

El tendon‑sinir onarımları / mikrocerrahi

Atel varken yumruk, güçlü kavrama, ani çekiştirme yok.
Elin aşağıda sarkması şişliği artırır; mümkün olduğunca yükseltmek rahatlatır.
Parmaklarda artan uyuşma, morarma, buz gibi soğuma veya atel içinde dayanılmaz sıkışma acil değerlendirilmelidir.

Yüz‑çene kırıkları (plak‑vida)

Çiğneme erken dönemde kısıtlanır(sert kabuklu gıdalar, sakız gibi) ; genellikle yumuşak diyet tercih edilir.
Ağız içi dikiş varsa, ağız hijyeni ve nazik çalkalama (sert gargara değil) yara iyileşmesini destekler.
Elastik/tel uygulaması varsa ani nefes darlığı, kusma ve ağız açamama gibi durumlar acil değerlendirme gerektirir.

Yanık / kontraktür gevşetme ve greftler

Greft üzerinde ilk günlerde amaç tutmaktır; bu yüzden greft alanı sürtünme‑çekiştirme‑oynama ile bozulabilir. Greft alanında bandaj/splint varsa yerinden oynatmak greft tutulumunu azaltabilir.

Yarık dudak‑damak ilk onarımları

Onarım hattına bası oluşturacak emzik/sert kaşık gibi temaslar erken dönemde sakıncalı olabilir.
Beslenmede amaç; bebeğin yeterli sıvı‑kalori alması ve onarım hattının travmadan korunmasıdır.

‼️ Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

Flap/greftte morarma‑solukluk, buz gibi soğuma, hızla artan şişlik veya artan ağrı
Korse/bandaj altında ani balonlaşma, sert‑gergin şişlik (hematom)
Kesi hattından sarı‑yeşil kötü kokulu akıntı, 38 °C’yi aşan ve düşmeyen ateş
Derin nefesle batıcı göğüs‑sırt ağrısı, ani nefes darlığı; baldırda yeni şişlik‑ağrı (pıhtı belirtisi)

Ameliyat Sonrası - Branş Bazlı

Rehber İçeriği

Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi · İlk 14 Gün

Silmek istediğinize emin misiniz?