Böbrek, karaciğer, kalp, akciğer, pankreas, ince bağırsak ve bunların birlikte yapıldığı (örneğin böbrek-pankreas) nakilleri kapsar.
İlk iki haftada yeni organa giden kan akışını korumak, vücudun organı reddetmesini önlemek, enfeksiyonları erken yakalamak ve sizi güvenle ev-günlük hayata döndürmek amaçlanır. Cerrahınızın size özgü talimatları daima önceliklidir.

Yoğun bakım izlem süresi nakil tipine göre 1-3 gündür. Çoğu hastanın boynunda ince plastik “serum hortumu”, bileğinde tansiyon ölçüm hattı, idrar torbası ve kalp monitörü bulunur.

Drenler (toplayıcı hortumlar)

  Böbrek nakli sonrası alt karında 1-2 ince dren ve idrar sondası bulunur.

  Karaciğer nakli sonrası sağ üst karında 3-4 küçük vakum dren; bazen safrayı izlemek için ince bir T-tüp de olur.

  Kalp-akciğer nakli sonrası göğüste 2-3 kalın göğüs dren tüpü ve geçici kalp pili kablosu olur.

 İlk 6 saatte drenlerden gelen toplam sıvı ameliyatta kaybedilen kanın üçte birini geçmiyorsa normaldir. 1 saatte yarım litre parlak kırmızı kan gelirse cerraha haber verilir.

Bağışıklık baskılayıcı ilk dozlar
  Ameliyat gecesi damardan yüksek doz kortizon başlanır. Ertesi gün takrolimus veya siklosporin (organ reddini engeller) ağızdan verilmeye başlar ve sabah kan örneğiyle doz ayarı yapılır. Hedef kan aralığı cerrahınızın reçetesinde yazacaktır.

Mikrop koruması
  Herkese damardan geniş etkili antibiyotik verilir. 
  Böbrek ve pankreas nakillilerinde idrar yolu için “ko-trimoksazol”, karaciğer ve akciğer nakillilerinde mantar önleyici “flukonazol” ya da “vorikonazol” eklenir. 
  Üçüncü günde “CMV” adlı virüse karşı koruyucu hap (valgansiklovir) başlanır.

Sıvı dengesi

  Böbrek nakli: Yeni böbrek ilk 4 saatte 100 mL’den az idrar yaparsa serum sıvısı artırılır.

  Karaciğer nakli: Dren torbasına saatte 5-10 mL sarı-yeşil safra gelmesi karaciğerin çalıştığını gösterir.

Dren çekimi
Son 24 saatte 10-20 mL’den az sıvı geliyorsa böbrek ve karaciğer drenleri 5-7. günde, göğüs drenleri akciğer filminde hava-sıvı kalmadığı görülünce (4-6. gün) çekilir. 
Dren deliğine küçük bant yapıştırılır, 24 saat kuru tutulur.

İlaç geçişi
Takrolimus veya siklosporin kan seviyesi hedefe geldiğinde tamamı ağızdan tablet-kapsüle çevrilir. Kortizon her gün biraz azaltılarak idame dozuna iner. 
İlaç saatine, dakikasına uyarak kullanılmalıdır.

Günlük kan-film kontrolleri

Böbrek: Kreatinin yüksekliği veya idrar azalması erken reddi düşündürür.

Karaciğer: Sarılıkta artış, pıhtılaşmanın bozulması uyarı işaretidir.

Kalp: Ultrason-EKG ile kalp kası gücü ölçülür.

Yürüme programı
Kan basıncı ve oksijen değerleri uygunsa 4. günde koridorda üç tur beşer dakikalık yavaş yürüyüş başlar. 
Nabız 120’nin üzerine çıkıyor ya da oksijen 92’nin altına düşüyorsa turu kısaltın.

Beslenme
Karaciğer-bağırsak nakillilerine tuzu az, proteini yüksek yumuşak diyet verilir. Greyfurt, nar suyu ve bitki çayları yasaktır.

Yara bakımı
Dikiş hattı üzerine sürülen parlak cilt yapıştırıcısı kendi kendine çatlayıp düşene kadar elle dokunmayın; duşta yumuşayacak, kendiliğinden atılacaktır.

Ateş yok, böbrek ve karaciğer testleri stabil, akciğer-kalp filminde sorun yok, ağızdan yemek yeterli, yürürken oksijen %95’in üzerinde, ağrı kesici sadece parasetamol-ibuprofen düzeyine düştü ise taburculuğa hazırsınız demektir.

Aile tüm ilaçların kullanım saatlerini, aç mı tok mu alınacağını, unutulan doz sonrası ne yapmaları gerektiğini öğrenip not etmelidir.

Hafif günlük hareket:

  Karın nakli hastaları ikinci haftada düz zeminde 10-15 dakikalık yürüyüşe çıkabilir. 30 gün ağır kaldırma yasak.

  Kalp-akciğer alıcıları göğüs kemiği kaynayana kadar (yaklaşık 6 hafta) kolları baş hizasından yukarı kaldırmaz.

  Akciğer alıcıları evde spirometre ile günde on kez derin nefes egzersizi yapar.

Güvenli beslenme
Pastörize peynir, iyi pişmiş et, soyulup yıkanmış meyve serbest. Çiğ balık, kabuklu deniz ürünleri, açık büfe salata, çiğ süt-peynir, musluk suyu yasaktır.

Cilt bakımı
Bağışıklık baskılayıcılar cildi inceltir. Dışarıda 4 saatten uzun kalacaksanız en az 30 faktör güneş koruyucu sürün, şapka takın.

Araç-seyahat
Drenler çekilmiş, narkotik ağrı kesici son dozdan 72 saat geçmiş ve emniyet kemeri kesi yerini acıtmıyorsa 12-14. günde kısa mesafe otomatik vites araç kullanmak çoğu merkezce uygun görülür. Uçak yolculuğu basınç ve enfeksiyon riski nedeniyle genellikle ilk 3 ay ertelenir.

‼️  Aşağıdakilerden herhangi biri olursa saati beklemeden nakil merkezinizi ya da en yakın acil servisi arayın:

38,5 °C üzeri ateş, üşüme-titreme, gece terlemesi

Nefes darlığı, göğüs ağrısı, 3 dakikadan uzun öksürük nöbeti

Günlük idrar miktarının normalin yarısına düşmesi, köpüklü koyu idrar

Safra dreninde kahverengi-kanlı akış, göz akında hızla artan sarılık

Tek bacakta şişlik-morarma-ağrı, ani el veya yüzde geniş kırmızı döküntü

Dikiş hattından iri pıhtılı kanama, sarı-yeşil kötü kokulu akıntı, çevrede hızla yayılan kızarıklık